Nghiên cứu MIT: Vì sao AI hiện đại vừa sáng tạo vừa dễ “ảo giác”
Trợ lý giáo sư MIT Benjamin Lindquist cho rằng AI tạo sinh hiện đại kế thừa nỗ lực lâu đời nhằm khiến máy móc có khả năng sáng tạo bằng cách đưa tính ngẫu nhiên vào các hệ thống vốn hoạt động theo quy tắc. Trong một bài báo đăng trên tạp chí Past and Present, ông truy lại cách các kỹ sư máy tính và nhà tâm lý học thời kỳ đầu dùng mạng nơ-ron nhân tạo để mô phỏng những quá trình “lộn xộn” của bộ não, qua đó tạo ra các ý tưởng bất ngờ hoặc những sai lầm có ích. Một số nhà nghiên cứu AI thời kỳ đầu coi mạng nơ-ron có giá trị chính vì chúng có thể đưa ra những câu trả lời kỳ lạ hoặc đáng ngạc nhiên, trái với các hệ thống AI biểu tượng được thiết kế để tuân theo quy tắc rõ ràng và cho kết quả dễ đoán. Khi AI rời phòng thí nghiệm để trở thành các sản phẩm như ChatGPT và Claude, những rủi ro pháp lý, tài chính và thực tế khiến các nhà phát triển phải kìm hãm phần lớn sự khó đoán này — điều Lindquist mô tả là quá trình “mài phẳng” sự kỳ quặc của hệ thống. Lịch sử này cho thấy một đánh đổi vẫn còn tồn tại: các hệ thống cố gắng bắt chước sự sáng tạo của con người có thể tạo ra những bước nhảy bất ngờ hơn, nhưng cũng khó duy trì độ chính xác ổn định, giúp giải thích vì sao mô hình AI tạo sinh đôi khi “ảo giác”, tức tạo ra thông tin sai nhưng nghe có vẻ thuyết phục.
Người dùng và nhà phát triển AI nên hiểu rằng tính sáng tạo và độ đáng tin cậy thường đi kèm đánh đổi: mô hình tạo ra câu trả lời bất ngờ cũng có thể bịa thông tin. Khi dùng các chatbot cho học tập hoặc công việc, hãy kiểm chứng những nội dung quan trọng thay vì mặc định rằng câu trả lời trôi chảy là chính xác.
Đọc bài gốc